The Transfiguration of the Savior and its significance for us

Posted August 6th, 2020

Ελληνική έκδοση

Upon the mountain were You transfigured, and Your disciples beheld Your glory as far as they were able, O Christ our God; so that when they would see You crucified they might understand that Your Passion was deliberate, and declare to the world that in truth You are the Father's radiance.

The Transfiguration is not one of the feasts whose content can be limited in the memory of an event. The Church solemnly placed the Transfiguration of Christ at the center of the period from Easter to Christmas. It roughly takes about the same period - four months - between the three major Despotic feasts. The Transfiguration, together with the Incarnation and Easter, is one of the spiritual stations of the human course through time. And this shows that the Church never considered the Transfiguration as a simple miracle, but as an act of Christ of the same importance for our salvation as the Incarnation and the Resurrection. That is why we fast, that is why we have so many pre-feast and after-feast services.

What happened

According to the evangelists, our Lord Jesus Christ took Peter, John and James and ascended Mount Tabor to pray. He took Peter because he loved Christ very much. And John, because he was loved by Christ. And James, because he could drink the cup of death, which the Lord also drank.

His three disciples, as they were tired from the difficult ascent to Tabor, and as they sat down to rest, fell into a deep sleep. When they woke up, they saw an unexpected and exquisite spectacle. The face of the Lord shone like the sun, and His garments were white as the light. He was surrounded by two men, Moses and Elijah and he was talking to them. That happened because some people believed that the Lord was Elijah or Jeremiah. This way, the disciples, and through the disciples all the people, could understand the difference between Christ and the Prophets. Christ is God and Master. Moses and Elijah are His Prophets and servants. He wanted also to teach them that He is the sovereign of life and death. For He brought Moses from the dead and Elijah from the living.

The disciples were surprised and, the always enthusiastic Peter, who wanted to preserve this holy intoxication caused by the radiance of the Lord, begged to set up three tents. One for the Lord, one for Moses and one for Elijah. But before he could finish his sentence, a cloud came and covered them, and a voice came out of it, saying: This is my beloved Son, in whom I am swell pleased. Listen to him.

Theological approach

The Transfiguration of Christ, along with His Baptism, is a revelation of the Holy Trinity. Along with the Resurrection reveals the glory of God. And with the Pentecost, it express the creative energy of the Comforter.

The Transfiguration is the revelation of God to man, which helps our salvation as it provides the right Theology and Anthropology. It reveals who Christ is and at the same time who man is and where our history goes.

The Transfiguration shows us who Christ is. Many of our contemporaries have the erroneous notion of Christ as a great teacher or a moralist. His Transfiguration, however, reveals that He is the Son of God. The change of his form, the divine Uncreated Light that surrounded him, the heavenly voice of the Father that testified to His divine nature, all show that He is God. He may have lived among us in the form of a slave, He may have endured the death of the cross out of love for us, but He never ceases to be the Word of God who incarnated, taught, suffered and was resurrected out of infinite love for His creature, man. Because He is God, that is why He is our Savior. Because He is God, that is why His words and His life are binding on the faithful. Because He is God, that is why His life and work are the center of our faith.

But Christ is not only God. He is also a human being, a perfect human being, the first true human being in the human history. He is the new Adam, who converses again with God the Father, like the old Adam in Paradise. But Christ is much more than the first Adam. Because He has a new trait, which was not acquired by the old Adam: the likeness to God. Christ, as a human being, is God-like. Because with His absolute obedience he became like the Word, with his divine nature. His human will followed, from the first moment until the time of death, His divine will. His human desire ,always freely, obeyed His divine desire. So as a human being He became what was as God: the Son of God. This is exactly that gives us the possibility of salvation: the deification (Theosis) of our human nature.

He achieved what old Adam failed to do, to make man a son of God by deifying his nature. During His Transfiguration, Christ is revealed to us as True God and true man. True God, because it is witnessed by the heavenly voice and the coming of Moses and Elijah. True God, as shown by the attitude of His disciples and their surprise. A real man as shown by the change of his form, when he was revealed in its divine form. A true man, as he was before and after the Transfiguration among us.

Customs of the Transfiguration of the Savior

The Transfiguration of the Savior, as a great Lord’s feast, is an exception of fish-eating day, in the short but strict fast of August.

In many places it is believed that on the eve of the night, at some point, the heavens suddenly open and the holy light appears, to those who had the patience and faith to be vigilant.

On this day, the priests bless the first grapes of the year after the Divine Liturgy and distribute them as a blessing to the faithful.

This is the ancient custom of the beginnings, that is, the offering of the first fruits to God, a form of bloodless ritual sacrificial offering, which was passed on to Christianity. The common man, presenting for blessing the beginnings of his fruits and offspring, essentially entrusts the hope of his survival to God, from Whom he reverently asks to cooperate, in order to achieve the harvest, on which the survival of the whole community depends.

Thus, the blessed grapes are shared and eaten together with the Antidoron in Lesvos, while in Moschopotamos of Pieria they leave the first bunch of vineyard on the icon of Christ, so that the harvest goes well.

We must also keep in mind that the churches of the largest and most imposing Greek fortresses are dedicated to the Transfiguration of the Savior, a fact that shows the importance that Greek people have always given to this great feast.

And of course, as a great feast of the Church, was a customarily established holiday, the violation of which was totally unacceptable ,according to the traditions of the Greek people.

So, take the rest of the day off and enjoy it with your beloved ones!

Many years to all of us!

Fr. Christos


English Version

Η μεταμόρφωση του Χριστού και η σημασία της για μας

Ἐπὶ τοῦ ὄρους μετεμορφώθης, καὶ ὡς ἐχώρουν οἱ Μαθηταί σου τὴν δόξαν σου, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἐθεάσαντο, ἵνα ὅταν σε ἴδωσι

σταυρούμενον, τὸ μὲν πάθος νοήσωσιν ἑκούσιον, τῷ δὲ κόσμῳ κηρύξωσιν, ὅτι σὺ ὑπάρχεις ἀληθῶς, τοῦ Πατρὸς τὸ ἀπαύγασμα.

 

Γενικά

Η Μεταμόρφωση δεν είναι από τις εορτές που το περιεχόμενό τους μπορεί να εξαντληθεί στην ανάμνηση ενός γεγονότος. Η Εκκλησία έθεσε τη Μεταμόρφωση του Χριστού εορτολογικά στο κέντρο του διαστήματος από το Πάσχα μέχρι τα Χριστούγεννα. Χονδρικά μεσολαβεί περίπου το ίδιο διάστημα -τέσσερις μήνες- ανάμεσα στις τρεις μεγάλες Δεσποτικές εορτές. Η Μεταμόρφωση, μαζί με την Ενανθρώπιση και το Πάσχα, είναι ένας από τους πνευματικούς σταθμούς της ανθρώπινης πορείας μέσα στο χρόνο. Κι αυτό δείχνει πως η Εκκλησία δεν θεώρησε ποτέ τη Μεταμόρφωση ως ένα απλό θαύμα, αλλά ως μία πράξη του Χριστού της ίδιας σημασίας για την σωτηρία μας με την Ενσάρκωση και την Ανάσταση. Γι’ αυτό πρόταξε την νηστεία, γι’ αυτό περικύκλωσε την κυρία ημέρα της εορτής με προεόρτια και μεθεόρτια.

Τι συνέβη

Κατά τη διήγηση των Ευαγγελιστών, ο Χριστός πήρε τον Πέτρο, τον Ιωάννη και τον Ιάκωβο και ανέβηκε στο όρος Θαβώρ για να προσευχηθεί. Πήρε τον Πέτρο επειδή αγαπούσε πολύ τον Xριστό.Τον Iωάννη επειδή τον αγαπούσε πολύ ο Xριστός. Τον Iάκωβο επειδή μπορούσε να πιει το ποτήριο του θανάτου, το οποίο και ο Kύριος ήπιε.

Οι τρεις μαθητές Του, όπως ήταν κουρασμένοι από τη δύσκολη ανάβαση στο Θαβώρ και ενώ κάθισαν να ξεκουραστούν, έπεσαν σε βαθύ ύπνο. Όταν, ξύπνησαν, αντίκρισαν απροσδόκητο και εξαίσιο θέαμα. Το πρόσωπο του Κυρίου άστραφτε σαν τον ήλιο, και τα ενδύματά  Του ήταν λευκά σαν το φως. Τον περιστοίχιζαν δε και συνομιλούσαν μαζί Του δυο άνδρες, ο Μωϋσής και ο Ηλίας .Αυτό έγινε για να γνωρίσουν οι μαθητές, και δια των μαθητών όλοι οι άνθρωποι, τη διαφορά που  υπάρχει μεταξύ του Xριστού και των Προφητών: ο μεν Xριστός είναι ο Θεός και Κύριος, οι δε Μωϋσής και Ηλίας οι Προφήτες και δούλοι Του. Kαι για να μάθουν, ότι ο Kύριος έχει την εξουσία του θανάτου και της ζωής. Γι’ αυτό, από μεν τους νεκρούς , έφερε τον Mωυσή. Aπό δε τους ζωντανούς, έφερε τον Ηλία.

Αφού οι μαθητές συνήλθαν κάπως από την έκπληξη, ο πάντα ενθουσιώδης, Πέτρος, θέλοντας να διατηρηθεί αυτή η αγία μέθη που προκαλούσε η ακτινοβολία του Κυρίου, ικετευτικά είπε να στήσουν τρεις σκηνές. Μια για τον Κύριο, μια για το Μωϋσή και μια για τον Ηλία. Πριν προλάβει, όμως, να τελειώσει τη φράση του, ήλθε σύννεφο που τους σκέπασε και μέσα απ' αυτό ακούστηκε φωνή που έλεγε: «Οὗτος ἐστὶν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε» (Λουκά, θ' 28-36). Δηλαδή, Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός. Αυτόν να ακούτε.

Θεολογική προσέγγιση

Η Μεταμόρφωση του Χριστού έχει μαζί με τη Βάπτιση κοινή την αποκάλυψη της Αγίας Τριάδας. Μαζί με την Ανάσταση έχει κοινή την αποκάλυψη της δόξας του Θεού. Μαζί με την Πεντηκοστή έχει κοινή την δημιουργική επενέργεια του Παρακλήτου.

Είναι η αποκάλυψη του Θεού προς τον άνθρωπο που βοηθά στη σωτηρία μας με τη σωστή θεογνωσία και ανθρωπογνωσία που παρέχει. Αποκαλύπτεται σ’ αυτήν ποιος είναι ο Χριστός, αλλά συγχρόνως και ποιος είναι ο άνθρωπος και που βαδίζει η ιστορία μας.

Η Μεταμόρφωση μας δείχνει ποιoς είναι ο Χριστός

Πολλοί σύγχρονοί μας έχουν για τον Χριστό την πλανεμένη αντίληψη πως είναι ένας μεγάλος δάσκαλος ή ένας ηθικολόγος. Η Μεταμόρφωσή Του όμως αποκαλύπτει ότι είναι Υιός του Θεού. Η αλλαγή της μορφής Του, το θεϊκό άκτιστο φως που Τον περιτριγύρισε, η ουράνια φωνή του Πατρός που μαρτύρησε για τη θεϊκή Του φύση, όλα δείχνουν ότι είναι Θεός. Μπορεί να έζησε ανάμεσά μας με την μορφή δούλου, μπορεί από αγάπη για μας να υπέμεινε το σταυρικό θάνατο, δεν παύει όμως ούτε στιγμή να είναι ο Λόγος του Θεού που ενανθρώπησε, δίδαξε, έπαθε και αναστήθηκε από απέραντη αγάπη για το πλάσμα Του, τον άνθρωπο. Επειδή είναι Θεός, γι’ αυτό είναι και Σωτήρας μας. Επειδή είναι Θεός, γι’ αυτό τα λόγια Του και η ζωή Του είναι δεσμευτικά για τους πιστούς. Επειδή είναι Θεός, γι’ αυτό η ζωή και το έργο Του είναι το κέντρο της πίστεώς μας.

Δεν είναι μόνο Θεός όμως ο Χριστός. Είναι και άνθρωπος, τέλειος άνθρωπος, ο πρώτος αληθινός άνθρωπος στην ιστορία του γένους μας. Είναι ο νέος Αδάμ, που συνομιλεί και πάλι με τον Θεό και Πατέρα, όπως ο παλαιός Αδάμ στον Παράδεισο. Είναι όμως πολύ παραπάνω από τον παλαιό, τον πρώτο Αδάμ ο Χριστός. Γιατί έχει ένα καινούριο γνώρισμα, που δεν μπόρεσε να αποκτήσει εκείνος: την ομοίωση με τον Θεό. Και ως άνθρωπος ο Χριστός είναι όμοιος με τον Θεό. Γιατί με την απόλυτη υπακοή του έγινε όμοιος με τον Λόγο, με τη θεϊκή φύση του. Η ανθρώπινη θέλησή Του ,ακολούθησε από την πρώτη στιγμή και μέχρι την ώρα του θανάτου τη θεϊκή Του θέληση. Έτσι έγινε και ως άνθρωπος αυτό που ήταν ως Θεός: Υιός του Θεού. Αυτό ακριβώς είναι που μας δίνει τη δυνατότητα της σωτηρίας, ότι δηλ. ο Χριστός θέωσε την ανθρώπινη φύση μας.

Ανέλαβε να κάνει ό,τι δεν κατόρθωσε ο παλαιός Αδάμ, να κάνει τον άνθρωπο υιό του Θεού με τη θέωση της φύσεώς του. Θεός αληθινός και άνθρωπος αληθινός αποκαλύπτεται κατά τη Μεταμόρφωσή του ο Χριστός. Θεός αληθινός, γιατί το μαρτυρεί η ουράνια φωνή και ο ερχομός του Μωυσή και του Ηλία. Θεός αληθινός, όπως το δείχνει η στάση των μαθητών του και η έκπληξή τους. Άνθρωπος αληθινός όπως το δείχνει η αλλαγή της μορφής Του, όταν αποκαλύφθηκε στη θεωμένη μορφή της. Άνθρωπος αληθινός, όπως ήταν και πριν και μετά από τη Μεταμόρφωση ανάμεσά μας.

 

Έθιμα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος

Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος, ως σπουδαία δεσποτική εορτή, αποτελεί εξαίρεση ιχθυοφαγίας, μέσα στην αυστηρή νηστεία του Δεκαπενταύγουστου.

Σε πολλούς τόπους πιστεύουν ότι την παραμονή το βράδυ, κάποια ώρα, ανοίγουν ξαφνικά οι ουρανοί και φαίνεται το άγιο φως, σε όσους είχαν την υπομονή και την πίστη να ξαγρυπνήσουν.

Ανήμερα δε, προσφέρουν στους ναούς τα πρώτα σταφύλια της χρονιάς, για να ευλογηθούν από τον ιερέα μετά τη Θεία Λειτουργία, και να διανεμηθούν ως ευλογία στους πιστούς.

Πρόκειται για το αρχαίο έθιμο των απαρχών, της προσφοράς δηλαδή των πρώτων καρπών στον Θεό, μια μορφή αναίμακτης τελετουργικής θυσιαστικής προσφοράς, που πέρασε και στον χριστιανισμό. Ο λαϊκός άνθρωπος, προσκομίζοντας για ευλογία τις απαρχές των καρπών και των γεννημάτων του, αναθέτει ουσιαστικά την ελπίδα της επιβίωσής του στον Θεό, από τον οποίο ζητά ευλαβικά να συνεργήσει, για να επιτύχει η σοδειά, από την οποία εξαρτάται και η επιβίωση ολόκληρης της κοινότητας.

Έτσι, τα ευλογημένα σταφύλια μοιράζονται και τρώγονται μαζί με το αντίδωρο στην Λέσβο, ενώ στον Μοσχοπόταμο της Πιερίας αφήνουν το πρώτο τσαμπί του τρύγου στην εικόνα του Χριστού, για να πάει καλά η σοδειά.

Δεν πρέπει εξ άλλου να ξεχνούμε ότι στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος είναι αφιερωμένοι οι ναοί των μεγαλύτερων και επιβλητικότερων ελληνικών φρουρίων, γεγονός που δείχνει την σημασία που ο λαός μας ανέκαθεν έδινε στην μεγάλη αυτή εορτή.

 Και φυσικά, ως σπουδαία εορτή ήταν και καθιερωμένη αργία, η παραβίαση της οποίας ήταν ανεπίτρεπτη, σύμφωνα με τις παραδόσεις του ελληνικού λαού.

Ξεκουραστείτε λοιπόν σήμερα και ευχαριστηθείτε την ημέρα!

Χρόνια πολλά σε όλους μας!

π.Χρήστος