Entering Hagia Sophia

Posted July 24th, 2020

Ελληνική έκδοση

Two are the architectures with which the Greeks left their imprint on world civilization, marking humanity forever: Parthenon and Hagia Sophia. Both are dedicated to the Divine Wisdom.

These two monuments constitute the artistic symbolism of the same Tropos (τρόπος[trópos] a turn, way, manner, style). The big difference is that they express two opposing eschatological attitudes of the human spirit. Parthenon incarnates the mentality that existed before Christ: "living according the truth" which was expressed aesthetically through the notion of “Beauty" (Κάλλος [kάlos]). Hagia Sophia actualized the philosophy which was formed after Christ: "living in the Truth", which was expressed aesthetically through the notion of "High" (Yψηλόν [Ipsilόn]).  For the Greeks, before Christ, Truth is a human feat and fades with death. For the Greeks, after Christ, Truth is being revealed as a personal gift from the Indeed Truth and completed after death.

The ultimate objective of classical antiquity, which is also the model of the Western art, was the projection of Beauty. The Beauty is achieved by the use of the Metron (Μέτρον [métron (equilibrium, harmony)]; the content and the form of a work, necessarily, are in a complete harmony. In other words, the ideal balance it is carefully maintained, but always remains static. Typical examples of the depiction of Beauty are the ancient Greek temples and statues.

 To Beauty, Orthodoxy opposed the ideal of the High, the creation of Spirituality through art. The achievement of the High implies the experience of God's presence in the world. Byzantine art, in every form, is inward and spiritual in expression, while it submits the High with the depth and the value of its breath. That's why it always stays at peace, maintaining its vivacity along with the volume and the strength. And that explains how Byzantine art manages, with great mastery, to submit the High through the silent tension, which is sang in a rolling voice from the colossal Hagia Sophia to its tiny churches. In short, Beauty is static, while the High, is dynamic and requires the spiritual participation of the visitor. At the same time, Beauty prioritizes the external form, while the High is inwards oriented, being a denial of the apparent harmony of the world, which reveals the Divinity through infinity.

Designing an Orthodox church is a major synthetic problem for the art of Architecture. As early as the 4th century, Saint Gregory of Nyssa wonders about the divine, and in fact, establishes the challenges of the church building (naodomy): ''How do I represent the Intangible? How do I depict the One who exists since always? the One without size, without volume, without material, without form? The One Who Is out of place, out of time and beyond any kind of temptation and guess?''

Hagia Sophia is the answer to the human demand for the embodiment of the Uncreated.

Historical data

The first church of Hagia Sophia was founded by the Great Constantine in 330 A.D. when he founded Constantinople as the new capital of the Roman Empire. At the time of Emperor Arkadios, in 404, the first temple was set on fire. It was rebuilt by Theodosius II΄. This church was burnt too on 532, during the Nika revolt.

Thus, Emperor Justinian I΄, decided to construct the church from the beginning, in the same place, but much more imposing, to dominate the skyline of the  Imperial City.For the completion of the colossal project, 10,000 craftsmen worked continuously for six years. From every place of the Hellenic World, an offer was made: green marbles from Mani and Karystos, rose from Frygia and reds from Egypt.

From the rest of the world, were offered the precious gems, gold, silver and ivory for the decoration of the interior while mosaics of insurmountable artistic value covered the niche of the Altar, the walls and the arches. If we also consider the light that came in from the windows of her mythical dome, the silk and velvet gold-plated curtains covering gates and openings, the Holy Vessels, made by the best gold and silversmiths of the empire, the pulpit and the Holy Altar, with the unsimilar beauty and the 120 chanters , who made the columns shuddered with their voices, then we can understand why Justinian exclaimed " Solomon, I have outdone thee!" at the Inauguration ceremony on December 27, 537.

Hagia Sophia was, for almost a thousand years, the center of the religious, political, military, diplomatic and cultural life of the Eastern Roman Empire, and through this, the entire known world.

However, there are two events that marked its course through time: the first is the Fall of the City to the Franks, in 1204, in the context of the 4th Crusade. The second is the Fall of Constantinople, on 29th of May 1453.

The fall of Constantinople to the Franks

The Sack of Constantinople occurred in April 1204 and marked the culmination of the Fourth Crusade.

Crusaders looted, terrorized, and vandalized Constantinople for three days, during which many ancient and medieval Roman and Greek works were either stolen or destroyed. The famous bronze horses from the Hippodrome were sent back to adorn the façade of St Mark's Basilica in Venice, where they still remain. As well as being stolen, works of immeasurable artistic value were destroyed merely for their material value. One of the most precious works to suffer such a fate was a large bronze statue of Hercules, created by the legendary Lysippos, court sculptor of Alexander the Great. Like so many other priceless artworks made of bronze, the statue was melted down for its content by the Crusaders.

Crusaders systematically violated the City's holy Sanctuaries, destroying or stealing all they could lay hands on; nothing was spared, not even the tombs of the emperors inside the St. Apostles church. The civilian population of Constantinople were subject to the Crusaders' ruthless lust for spoils and glory; thousands of them were killed in cold blood. Women, including nuns, were raped by the Crusader army, who also sacked churches, monasteries and convents. The Holy Altars of these churches were smashed and torn to pieces for their gold and marble by the warriors.

Hagia Sophia had the same luck with the rest of the City as the Crusaders were especially attracted by her mythical wealth. They entered the Great Church with horses and mules that soiled the marble floor with their manure. And they began with frantic speed to dismantle and take everything: Holy Chalices, Gospels, holy vestments, holy icons and even the Holy Table and the silver Iconostasis, which was previously broken into pieces. During the looting, a half-naked French prostitute danced and sang obscenely on the Patriarchal throne. The tombs of the Emperors were not spared either: they were all looted, while the remains were thrown all over the place. e.g. the corpse of King Basil II the Macedonian was thrown out and the Franks placed - ironically -a flute in his hands. On the occasion of this event, Palamas wrote the poem "The king's flute".

The sack of Constantinople by the Franks is a major turning point in medieval history. The Crusaders' decision to attack the world's largest Christian city was unprecedented. Entire the Orthodox world was shocked and horrified by the reports about the Crusaders’ looting and brutality; the relations between the Catholic and Orthodox Church were catastrophically wounded for many centuries afterwards and would not be substantially repaired until modern times.

The Eastern Roman Empire was left much poorer, smaller, and ultimately less able to defend itself against the Seljuk and Ottoman conquests that followed; thus, the actions of the Crusaders directly accelerated the collapse of Christendom in the east, and in the long run, helped facilitate the later Ottoman Conquests of Europe.

The fall of Constantinople to the Turks

Constantinople fell to the Turks, on 29th of May 1453. Many of the inhabitants of the City flooded the churches. They believed that the Turks would recognize that the sacred buildings would grant them the right of asylum. Others believed that a miraculous and a saving intervention would take place in the sanctuaries.

Α large number of frightened citizens rushed to the Great Church of Hagia Sophia, believing in a prophecy. According to it, the Turks would be allowed to enter the City to slaughter the Greeks until they arrived at the column of Constantine the Great, the current "Burnt" column. Then, an angel with a sword would come down from heaven and hand over the kingdom and the sword to an unknown, simple and poor man. He would be at the column at that moment and the angel would instruct him to take revenge on the people of the Lord. Then the Turks would be expelled from the City and from every part of the West and the East to the borders of Persia and the place called Monodendri. For this reason, the Great Church was crowded. People considered themselves safe in there. Unfortunately, with this action, they achieved nothing but to ensure their enslavement…

Many janissaries and other Turks had also rushed against Hagia Sophia since the beginning of the looting. They knew that in the Great Church there were thousands of rich patricians, of considerable money, if they were taken prisoners. Others were attracted by the old legend that spread throughout the East, that untold treasures were collected in the most famous Church in the whole world. And when the majestic Church was filled with the mournful crowd that prayed and mourned in despair, the famous bronze gates closed. Those unfortunate people were then anxiously awaiting the arrival of the victors, while dozens of priests, wearing their festive vestments, did the last Divine Liturgy.

Before long, hordes of Turks, soiled by the blood of their victims, tore down the gates of Hagia Sophia. What followed is one of the wildest scenes in human history, narrated in great detail by most of those who narrated the events of the siege.

In a few moments, they reached the unarmed crowd, that was screaming in despair and fear. Those who were young, healthy or beautiful, were immediately stripped naked and tied with leather straps, belts, handkerchiefs, and even the priests' vestments. The Turks quarreled with each other over the beautiful naked women. They tied them all in long lines, the old men next to the young virgins, the nuns next to the teenagers, the lords next to the workers… The mourning of the people and the cries of agony reached the heavens…

Then, after dividing the slaves, they began to plunder the famous Sanctuary, which for centuries gathered the pious offerings through dozens of generations. All the wonderful creations were broken and destroyed in a few moments.

Holy Chalices of gold and silver, incomparable vestments with rich decoration, reliquaries, holy icons, candlesticks, elegant crafts made of pearls and precious stones. The conquerors wore the robes of the priests, carried crosses and Chalices and mocked the Crucified Lord. But the worst thing, that terrified the enslaved people, was when the relics, which had been removed from the precious reliquaries, were broken to pieces. The piety of Christians towards these relics was enormous, as they were a legacy of ten centuries of piety. They were the bodies of the most important Martyrs, the most glorious defenders of the Orthodox Faith, the most famous icons of the Virgin Mary, objects that millions of believers had venerated in the ten centuries of the church… Now they were scattered and desecrated…

This scene of hell, under the majestic domes of Hagia Sofia, lasted for a long time, which seemed even longer because of the contrast of the magnificent building to the unholy acts that took place in the inside. The lamentations of the Christians filled the domes, mixed with the curses of the conquerors. And it has been rightly said that, apart from perhaps the fall of Jerusalem, no other scene in history has been so horrible. All Christian historians insist ,with particular sadness and emotion, on the description of the horrible desecration of the Holy Place and the heinous destruction of sacred relics.

The Turks brought in the Great Church prostitutes and set up stables to serve their horses. In fact, they threw the holiest of the holy relics, in the manure among pigs and dogs.

This is how Frantzis describes the horrible looting:

Noble ladies and virgins, dedicated to God, were dragged by the Turks by the hair and while they were ululating, you heard a roar from the cries of the children. Who can tell what horrible things happened? One could see the Precious Gifts, the Divine Blood and Body of the Lord being thrown and poured on the ground. The Holy Chalices of the Eucharist were snatched and broken. They trampled on the holy icons and, after removing all decoration from gold and silver, they used them for beds and tables. The horses were covered with the priest’s vestments and clothes, woven of gold and silk. They trampled on the holy relics and did every kind of ungodly deeds… - Oh, Christ, my king, your judgments are unexplained and unexplored. - And one could see in the Great Church of the Holy Wisdom of God -the earthly sky, the throne of the glory of God, the vehicle of the Cherubim and the second firmament, the construction by the hands of God, the rejoice of the whole Universe, the most beautiful of all the beautiful- in the Holy of Holies , on the Holy Table to eat and drink and to fulfill all their nauseating desires with virgin women and children…

Who will not mourn for you, Holy Church of God’s Wisdom?

The Lament of Hagia Sophia

God rings out, Earth rings out, the Heavens ring out,

and Hagia Sophia, the great monastery, rings out.

With four hundred sounding - bars

and sixty - two bells,

one priest for every bell, one deacon for every priest.

Leftward chants the King, rightward the Patriarch,

and by the booming chanting the columns were shuddering.

As they were just to start the Cherubic and the King of all to

come out,

a voice came from the sky, from an Archangel’s mouth:

‘‘Stop the Cherubic Hymn and the Great Entrance,

you priests take away the Gifts, and you candles be blown out,

for it is the will of God that the City becomes Turkish!

Just send a word to the land of the Franks to send three ship,

The first for the Cross, the second for the Gospel

And the third, the best of all, for our Holy Altar,

So that the dogs don’t grab it from us and defile it’’.

Aggrieved was the Lady and weeping were the icons.

‘‘Hush my Lady, do not shed your tears,

Once more, as years and time go by, once more they shall be

Yours’’.

Go to the following link to listen the Greek song

https://www.youtube.com/watch?v=QqXtsFlrl4w

The Legends

The architectural design

 It was the time that the emperor in the City had decided to build the Holy Wisdom. He called the chief architect and asked him to come with the best architectural design that he could think. The chief architect made the first design and afterwards a second and a third one but none of them pleased the king. He wanted something much greater. And the chief architect was more and more concerned what the new design should be.

One Sunday, just after the Dismissal of the Liturgy, as the emperor was reaching out for the Antidoron, he dropped it. A moment later, he saw a bee holding the Antidoron to flutter through the open window. Immediately he ordered all the beehives to be opened and to be checked. The chief architect opened his own, and what did he see? The bees had carved in the honeycomb a beautiful and majestic church, unparalleled in the whole Cosmos. Every detail was perfectly made: the gates were open, the dome was ready, the columns in their place and the Holy Altar finished! And on the Holy Altar, his Antidoron was resting. The chief architect marveled at her perfection and when the emperor visited the beehive he was sure that definitely that was the design for the Great Church!

The Holy Altar

The Holy Altar was all-gold, consisting of many small compositions, which created an unsurpassed single ensemble. It was huge in size and on top of it hung 30 imperial crowns to remind the emperors of the betrayal of Judah. On the day the City was taken, they put the Holy Altar of Hagia Sophia on a boat, to take it to the Land of the Franks, so as not to fall into the hands of the Turks. But there, in the sea of Marmaras, the boat split in two and the Holy Altar sank to the bottom of the sea. Since then, at that point, the sea is always still and flat, no matter how much rough is around. And the sailors recognize this place from the serenity, which is always there, and from the scent that comes out. Many of them claim to see it in the depths of the sea…

Go to the following link to listen the Greek song

https://www.youtube.com/watch?v=kN1VDw417r4&app=desktop

The last priest

 The moment that the Turks broke through the gates of Hagia Sophia, the last Liturgy was held and the priest, the moment he saw the Muslims rushing into the crowd of believers, entered and disappeared into the wall, behind the Holy Altar, that opened in front of him. When Constantinople returns to the hands of the Christians, the priest will come out of the wall to continue the Liturgy.

The Chalice

When the cry "the Turks! –the Turks!" was heard outside of Hagia Sophia, the head priest came out of the confessor's room. And for a moment, when he saw the crowd trembling, he turned pale. He stood up, brushed away his tears and proceeded to the church. All the oil lamps, the chandeliers, the candelabras were lit. He crossed himself three times and entered the Altar. Above the Holly Altar, as if it was the Celestial Dome Himself, was the Kivorion. It was supported on four golden pylons and at the front, a magnificent arch was formed. A golden cross was shining on top of it and from its dome was dangling a white Dove. The head priest took out of the Dove the Holy Chalice, covered it with the silk Air, took it and left. "Don't give the Holies to the dogs," he remembered...It was getting dark. Blackness covered the sky, the City. And from the sea, the moon's bloodied disc went up;red, like the eyes of a killer. The priest fixed his eyes on the sky and saw – oh horror! – the deadly moon standing still behind the dome of Hagia Sophia. And he saw the lunar disc to blacken. An ancient prophecy said: "It will be a Full Moon. It's going to be an eclipse. And the City will fall!". And immediately the heavens opened; a sweet light spread around. An Angel of the Lord appeared and grabbed the Chalice. The sea opened its mouth and swallowed the priest. Peace… And, as if it was the Epiphany day, the sea was sanctified…

Go to the following link to listen the Greek Song

https://www.youtube.com/watch?v=ClAtRvyrYXQ&app=desktop

The lightning

Most of the mosaics and frescoes of Hagia Sophia were destroyed by the Turks. But when the invaders reached the women mezzanine and a Turk tried to destroy with an axe a mosaic of the Virgin Mary holding the baby Jesus in her hands, a miracle happened! The moment the Turk tried to make the first hit on the mosaic, was hit by lighting and fell dead. Another Turk took his place, but he had the same luck. The rest were panicked by the unprecedented miracle and full of terror abandoned their nefarious effort; this particular mosaic survives to this day in the right-wing gallery of Hagia Sophia.

Mohammed's horse

When the Turks invaded the City, they began to destroy the churches and the monasteries. Many people, mainly women and children, tried to find refuge in Hagia Sophia thinking that the Turks would respect the sanctity of the Church and they could avoid death. But that didn’t save them; the Turks, fanaticized by the dervishes, invaded the church and began to slaughter indiscriminately anyone they found near them. The pile of the corpses was 33 feet. When Mohammed rode in the Church, his horse had to step on the dead bodies to get across. With its hoof scarred the top of a column; the mark is still there…

All the above was written not by a nationalist oestrus nor to bring something new to the millions of studies published worldwide on the Miracle of Hagia Sophia. They were written in order to help everyone understand that The Holy Wisdom will always belong to those who belong to Her.

After all, we should not miss the fact that when it was built, innumerable relics of Saints and Martyrs were placed at the base of each column, as well as in holes in the walls; so, everyone who prays in Hagia Sophia, prays under the eyes of many Orthodox Saints...

O Champion General, I ,your City, now inscribe to you Triumphant anthems as the tokens of my gratitude, Being rescued from the terrors, O Theotokos. Inasmuch as you have power unassailable, from all kinds of perils free me, so that unto you I may cry aloud: Rejoice, O unwedded Bride!

Please go to the  following link

https://www.wevideo.com/view/1777570255

Fr. Christos


English Version

Εισοδικό στην Αγία Σοφία

 

Δύο είναι τα αρχιτεκτονήματα με τα οποία οι Έλληνες άφησαν το αποτύπωμά τους στον παγκόσμιο πολιτισμό, σημαδεύοντας την ανθρωπότητα για πάντα:ο Παρθενώνας και η Αγία Σοφία. Και τα δύο είναι αφιερωμένα στη Θεϊκή Σοφία.

Τα δυο αυτά μνημεία αποτελούν τον καλλιτεχνικό συμβολισμό του ίδιου Τρόπου. Η μεγάλη διαφορά έγκειται στο ότι ότι εκφράζουν  δυο αντίθετες εσχατολογικές στάσεις του ανθρώπινου πνεύματος.Ο μεν Παρθενώνας την προ Χριστού, με το «κατ’ αλήθειαν ζην», που η αισθητική της έκφραση είναι το «Ωραίο».Η Αγία Σοφία τη μετά Χριστόν, με το  «ζην εν τη αληθεία», που αισθητική της έκφραση είναι το «Υψηλό».Για τους Έλληνες της αρχαιότητας  η αλήθεια αποτελεί ανθρώπινο κατόρθωμα και σβήνει με τον θάνατο.Για τους Ορθοδόξους Έλληνες η αλήθεια αποκαλύπτεται ως προσωπικό δώρο από την Όντως Αλήθεια και ολοκληρώνεται μετά θάνατον.

 Υπέρτατος στόχος της  κλασσικής αρχαιότητος, που αποτέλεσε και το πρότυπο της δυτικής τέχνης, αποτέλεσε η προβολή του Ωραίου. Η επίτευξη του Ωραίου επιτυγχάνεται με τη χρήση του μέτρου, με το περιεχόμενο και την μορφή του έργου υποχρεωτικά να  βρίσκονται σε πλήρη αρμονία. Συντηρείται δηλαδή επιμελώς, μια ιδανική ισορροπία , η οποία ωστόσο παραμένει στατική.Χαρακτηριστικά παραδείγματα απεικονίσεως του Ωραίου αποτελούν οι αρχαίοι ναοί και αγάλματα. 

Στο Ωραίο η Ορθοδοξία αντιπαρέβαλλε το ιδανικό του Υψηλού.

Η επίτευξη του Υψηλού συνεπάγεται τη βίωση της παρουσίας του Θεού στον κόσμο, τη δημιουργία αίσθησης πνευματικότητος μέσω της τέχνης.

Η βυζαντινή τέχνη,σε κάθε της μορφή, είναι εσωτερική και πνευματική στην έκφραση, ενώ υποβάλλει το Υψηλό με το βάθος και την αξία της πνοής της. Γι’αυτό παραμένει πάντοτε γαλήνια, διατηρώντας τη ζωντάνια της μέσα στον όγκο και στη δύναμη. Και έτσι εξηγείται πώς η βυζαντινή τέχνη καταφέρνει με μαεστρία να υποβάλλει το Υψηλό μέσα από τη σιωπηλή ένταση, που μελωδεί από την κολοσσιαία Αγία Σοφία μέχρι τα μικροσκοπικά της εκκλησάκια.

Εν ολίγοις, το κύριο στοιχείο του  Ωραίου είναι  η στατικότητα, ενώ του Υψηλού, ο δυναμισμός, που απαιτεί  την πνευματική συμμετοχή του επισκέπτη. Παράλληλα, στο Ωραίο πρωτεύει η μορφή, δίνοντας βάση στην εξωτερική μορφή, ενώ το Υψηλό είναι στραμμένο προς τα έσω, όντας μια άρνηση της φαινόμενης αρμονίας του κόσμου, που μας αποκαλύπτει τη Θεότητα μέσα από το άπειρο.

Ο σχεδιασμός ενός Ορθοδόξου ιερού ναού αποτελεί μείζον συνθετικό πρόβλημα για την αρχιτεκτονική τέχνη. Ήδη από τον τέταρτο αιώνα ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης αναρωτιέται για το θείον, και στην ουσία, στοιχειοθετεί και το πρόβλημα της ναοδομίας:‘‘Πώς παραστήσω το άυλον; Πώς δείξω το αΐδιον; Πώς διαλάβω το αμέγεθες, το άποσον, το άποιον, το ασχημάτιστον, το μήτε τόπω, μήτε χρόνω ευρισκόμενον, το εξώτερον παντός πειρασμού, και πάσης οριστικής φαντασίας;’’ Όμως, δίνει την απάντηση οραματιζόμενος έναν νέο τύπο ναού τον οποίο με ακρίβεια περιγράφει, σε επιστολή που απευθύνει στον επίσκοπο Ικονίου Αμφιλόχιο στα τέλη του 4ου αι. μ.Χ.

Η Αγία Σοφία αποτελεί την απάντηση στο ανθρώπινο αίτημα για την σωματοποίηση του Ακτίστου . 

Ιστορικά στοιχεία

Ο πρώτος ναός της Αγίας Σοφίας θεμελιώθηκε από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο το 330 μ.Χ. όταν ίδρυσε την Κωνσταντινούπολη ως νέα πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.Κατά την εποχή του αυτοκράτορα Αρκαδίου, το 404, η πρώτος ναός πυρπολείται για να κτισθεί εκ νέου από τον Θεοδόσιο Β΄.Ο ναός θα πυρποληθεί και πάλι το 532, κατά τη Στάση του Νίκα.

Έτσι, ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α΄ αποφασίζει να κατασκευάσει την εκκλησία από την αρχή, στον ίδιο χώρο, αλλά πολύ πιο επιβλητική, για να δεσπόζει στη Βασιλεύουσα. Τα θεμέλια αυτού του μεγαλοπρεπή ναού θα μπουν στις 23 Φεβρουαρίου του 532.

Για την ολοκλήρωση του κολοσσιαίου έργου δούλεψαν αδιάκοπα επί έξι χρόνια 10.000 τεχνίτες.Από κάθε σημείο όπου υπήρχε Ελληνισμός, έγινε προσφορά: Τα πράσινα μάρμαρα από τη Μάνη και την Κάρυστο, τα τριανταφυλλιά από τη Φρυγία και τα κόκκινα από την Αίγυπτο.

Από τον υπόλοιπο κόσμο προσφέρθηκαν τα πολύτιμα πετράδια, ο χρυσός, το ασήμι και το ελεφαντόδοντο για τη διακόσμηση του εσωτερικού ενώ ψηφιδωτά ανυπέρβλητης καλλιτεχνικής αξίας κάλυψαν την κόγχη του Ιερού , τους τοίχους και τις αψίδες.Αν προσθέσει κάποιος το φως που έμπαινε από τα παράθυρα του μυθικού της τρούλου,τα μεταξωτά και τα βελούδινα χρυσοκέντητα παραπετάσματα που κάλυπταν πύλες και ανοίγματα, τα Ιερά Σκεύη φτιαγμένα από τους καλύτερους αργυροχρυσοχόους της αυτοκρατορίας , τον άμβωνα και την Αγία Τράπεζα, που όμοιά της δεν υπήρξε, και τους 120 ψάλτες, που όταν έψαλαν σείονταν οι κολώνες, μπορεί να καταλάβει γιατί ο Ιουστινιανός ανεφώνησε ‘‘Νενίκηκά σε Σολομών’’ στα εγκαίνια που έγιναν στις 27 Δεκεμβρίου του 537.

Η Αγία Σοφία υπήρξε για σχεδόν χίλια χρόνια το κέντρο της θρησκευτικής, πολιτικής, στρατιωτικής, διπλωματικής και πολιτιστικής ζωής της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, και μέσω αυτής, ολόκληρου του  τότε γνωστού κόσμου.

Ωστόσο δύο είναι τα γεγονότα που σημάδεψαν την πορεία της μέσα στον χρόνο:το ένα είναι η Άλωση της Πόλης από τους Φράγκους , το 1204, στα πλαίσια της 4ης Σταυροφορίας και το άλλο η Άλωση της Πόλης από τους Τούρκους.

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους

Η πολιορκία και η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Στυαροφόρους σημειώθηκαν τον Απρίλιο του 1204 και αποτέλεσαν την κορύφωση της Τέταρτης Σταυροφορίας. Οι Σταυροφόροι λεηλάτησαν, τρομοκράτησαν και βανδάλισαν την Κωνσταντινούπολη για τρεις ημέρες, κατά τη διάρκεια των οποίων εκλάπησαν ή καταστράφηκαν πολλά αρχαία και μεσαιωνικά ρωμαϊκά και ελληνικά έργα. Τα περίφημα χάλκινα άλογα του Ιπποδρόμου στάλθηκαν για να διακοσμήσουν την πρόσοψη της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου στη Βενετία, όπου παραμένουν ως σήμερα. Εκτός από τις κλοπές, έργα ανυπολόγιστης καλλιτεχνικής αξίας καταστράφηκαν μόνο και μόνο λόγω της υλικής τους αξίας. Ένα από τα πιο πολύτιμα έργα που καταστράφηκαν ήταν ένα μεγάλο χάλκινο άγαλμα του Ηρακλή, το οποίο δημιούργησε ο θρυλικός Λύσιππος, γλύπτης της αυλής του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Όπως και πολλά άλλα μπρούτζινα ανεκτίμητα έργα τέχνης, το άγαλμα λιώθηκε για το υλικό του.

Οι Σταυροφόροι παραβίασαν συστηματικά τους ιερούς ναούς της Πόλης, καταστρέφοντας ή κλέβοντας ό,τι μπορούσαν να βάλουν στα χέρια τους. Δεν γλύτωσε τίποτα, ούτε καν οι τάφοι των Αυτοκρατόρων στον ναό των Αγίων Αποστόλων. Ο άμαχος πληθυσμός της Κωνσταντινούπολης υπέστη την αδίστακτη επιθυμία των Σταυροφόρων για λάφυρα και δόξα. Χιλιάδες δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ. Γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων μοναχών, βιάστηκαν από τον στρατό των Σταυροφόρων, ο οποίος επίσης λεηλάτησε εκκλησίες, ανδρικά και γυναικεία μοναστήρια. Ακόμη και οι Αγίες Τράπεζες των εκκλησιών αυτών θρυμματίστηκαν και σπάσανε σε κομμάτια για να πάρουν οι πολεμιστές τον χρυσό και το μάρμαρό τους.

Η τύχη της Αγίας Σοφίας δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετική από αυτήν της υπόλοιπης Βασιλεύουσας:μπήκαν μέσα στον Ιερό Ναό με άλογα και μουλάρια που λέρωναν με τις κοπριές τους το μαρμάρινο δάπεδο. Και άρχισαν με φρενιτιώδη ταχύτητα να ξηλώνουν και να παίρνουν τα πάντα: από άγια δισκοπότηρα, ευαγγέλια, ιερά άμφια, άγιες εικόνες, την Αγία Τράπεζα, και το ασημένιο εικονοστάσι του Τέμπλου, αφού προηγουμένως το έκαναν κομμάτια, μανουάλια, πολυκάνδηλα, μέχρι και τα παραπετάσματα. Μάλιστα κατά τη διάρκεια της λεηλασίας μια μισόγυμνη Γαλλίδα πόρνη ανεβασμένη στον Πατριαρχικό θρόνο χόρευε άσεμνα και τραγουδούσε. Οι τάφοι των Αυτοκρατόρων συλήθηκαν και τα λείψανά τους πετάχτηκαν εδώ κι εκεί. π.χ. το πτώμα του Βασίλειου Β’ του Μακεδόνα πετάχτηκε έξω και στα χέρια του τοποθέτησαν ,ειρωνικά, οι Φράγκοι μια φλογέρα.Με αφορμή αυτό το γεγονός ο Παλαμάς έγραψε το ποίημα ‘‘Η φλογέρα του βασιλιά’’.

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης του 1204 συνιστά σημαντική καμπή στη μεσαιωνική ιστορία. Η απόφαση των Σταυροφόρων να επιτεθούν στην μεγαλύτερη χριστιανική πόλη στον κόσμο ήταν πρωτοφανής. Οι αναφορές των λεηλασιών και της βαρβαρότητας των Σταυροφόρων συγκλόνισαν και τρομοκράτησαν τον Ορθόδοξο κόσμο. Οι σχέσεις μεταξύ Καθολικής και Ορθόδοξης Εκκλησίας επλήγησαν καταστροφικά για πολλούς αιώνες και δεν αποκαταστάθηκαν ουσιαστικά ως την σύγχρονη εποχή. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία έμεινε πολύ φτωχότερη, μικρότερη και τελικά λιγότερο ικανή να ανατρέψει τον εκτουρκισμό της Μικρασιατικής ενδοχώρας. Οι ενέργειες των Σταυροφόρων επιτάχυναν άμεσα την κατάρρευση της χριστιανοσύνης στα ανατολικά και μακροπρόθεσμα διευκόλυναν την επέκταση του Ισλάμ στην Ευρώπη.

Η Άλωση της Πόλης από τους Τούρκους, στις 29 Μαίου 1453

Όταν η Πόλη έπεσε στους Τούρκους,  ένα πλήθος έντρομων πολιτών έσπευσε στη Μεγάλη Εκκλησία της Αγίας Σοφίας, πιστεύοντας σε μια προφητεία σύμφωνα με την οποία , θα επιτρεπόταν στους Τούρκους να εισέλθουν στην Πόλη για να κατασφάξουν τους Έλληνες, μέχρις ότου οι τελευταίοι έφταναν στον κίονα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, το σημερινό «Κεκαυμένο» κίονα. Τότε, θα κατέβαινε από τον ουρανό άγγελος με ρομφαία και θα παρέδιδε τη βασιλεία και τη ρομφαία σε έναν άγνωστο, απλό και φτωχό άνδρα. Αυτός θα βρισκόταν εκείνη τη στιγμή στον κίονα και ο άγγελος θα του ανέθετε να εκδικηθεί τον λαό του Κυρίου. Τότε οι Τούρκοι θα εκδιώκονταν από την Πόλη και από τα μέρη της Δύσης και Ανατολής μέχρι τα όρια της Περσίας και τον τόπο που αποκαλούνταν Μονοδένδρι. Για τον λόγο αυτόν, η Μεγάλη Εκκλησία, μέσα σε μία ώρα από τη διάδοση της είδησης για την εισβολή των Τούρκων, ξεχείλιζε από κόσμο. Οι τελευταίοι θεωρούσαν τους εαυτούς τους ασφαλείς εκεί μέσα. Δυστυχώς όμως, με την ενέργειά τους αυτή, δεν πέτυχαν τίποτα άλλο παρά να εξασφαλίσουν τη σίγουρη υποδούλωσή τους…

Πολλοί γενίτσαροι, και άλλοι Τούρκοι, είχαν ορμήσει εναντίον της Αγίας Σοφίας, ήδη από την έναρξη της λεηλασίας. Γνώριζαν ότι εκεί βρίσκονταν χιλιάδες πλούσιοι πατρίκιοι, σημαντικής χρηματικής αξίας, εάν τους αιχμαλώτιζαν. Άλλους πάλι τους έθελγε ο από παλιά διαδεδομένος θρύλος σε ολόκληρη την Ανατολή, ότι στον ξακουστό σε ολόκληρη την υφήλιο Ναό, ήταν συγκεντρωμένοι αμύθητοι θησαυροί.

Κι όταν πια ο μεγαλοπρεπής ναός γέμισε από το αξιοθρήνητο εκείνο πλήθος που παρακαλούσε και θρηνούσε με απόγνωση, έκλεισαν οι φημισμένες χάλκινες πύλες. Οι άτυχοι εκείνοι άνθρωποι περίμεναν τότε με αγωνία την άφιξη των νικητών, ενώ  δεκάδες ιερείς, φορώντας τα γιορτινά τους άμφια, τελούσαν την τελευταία Θεία Λειτουργία.

Δεν πέρασε πολλή ώρα και ορδές από Τούρκους, που ήταν λερωμένοι από το αίμα των θυμάτων τους, γκρέμισαν τις πύλες της Αγίας Σοφίας. Ακολούθησε τότε μία από τις πιο άγριες σκηνές στην ανθρώπινη ιστορία, την οποία αφηγήθηκαν με κάθε λεπτομέρεια οι περισσότεροι από όσους εξιστόρησαν τα γεγονότα της πολιορκίας…

Μέσα σε λίγες στιγμές, χίμηξαν πάνω σε εκείνο το άοπλο πλήθος, που ούρλιαζε από απελπισία και φόβο. Όσοι ήταν νέοι, υγιείς ή όμορφοι, τους απογύμνωσαν αμέσως και τους έδεσαν με δερμάτινα λουριά, ζώνες, μαντήλια, ακόμα και τα πετραχήλια των ιερέων. Οι Τούρκοι καυγάδιζαν μεταξύ τους για τις όμορφες ξεγυμνωμένες γυναίκες. Τους έδεσαν όλους σε μακριές σειρές, τους γέροντες δίπλα στις νεαρές παρθένους, τις καλόγριες δίπλα στους έφηβους, τους άρχοντες δίπλα στους εργάτες… Οι θρήνοι των ανθρώπων και οι κραυγές αγωνίας έφταναν στα ουράνια…Μετά, αφού μοιράστηκαν τους σκλάβους, άρχισαν τη λαφυραγώγηση του ξακουστού ναού, που από αιώνες συγκέντρωνε τις ευσεβείς προσφορές γενιών και γενιών. Όλα τα θαυμαστά δημιουργήματα, έσπασαν και καταστράφηκαν μέσα σε λίγες στιγμές.

Ιερά σκεύη από χρυσό και ασήμι, απαράμιλλα άμφια με πλούσιο διάκοσμο, λειψανοθήκες, άγιες εικόνες, κηροπήγια, κομψοτεχνήματα κατάφορτα από μαργαριτάρια και πολύτιμους λίθους. Οι κατακτητές φορούσαν τα άμφια των ιερέων, περιέφεραν σταυρούς και δισκοπότηρα και χλεύαζαν τον Εσταυρωμένο. Το χειρότερο όμως που προκάλεσε φρίκη στους αιχμαλώτους, ήταν όταν κομμάτιασαν τα λείψανα που είχαν αποσπάσει από τις πολύτιμες λειψανοθήκες. Η ευσέβεια των χριστιανών απέναντι σε αυτά τα κειμήλια ήταν τεράστια, καθώς αποτελούσαν κληρονομιά δέκα αιώνων ευλάβειας. Ήταν τα σώματα των σημαντικότερων μαρτύρων, των ενδοξότερων υπερασπιστών της Ορθόδοξης Πίστης, οι πιο ξακουστές εικόνες της Παναγίας, αντικείμενα που είχαν γονατίσει μπροστά τους εκατομμύρια πιστοί στους δέκα αιώνες ζωής της εκκλησίας… Τώρα διασκορπίζονταν και βεβηλώνονταν ολούθε…

Το σκηνικό της κόλασης κάτω από τους μεγαλοπρεπείς θόλους της Αγίας Σοφίας, διήρκησε επί μακρόν, που φάνηκε αιώνας από την αντίθεση του θαυμαστού κτηρίου και των ανίερων πράξεων που διαδραματίζονταν μέσα του. Οι θρήνοι των χριστιανών γέμιζαν τους θόλους, ανάμεικτοι με τις βλαστήμιες των κατακτητών. Εκτός ίσως από την άλωση της Ιερουσαλήμ, καμία άλλη σκηνή στην Ιστορία δεν υπήρξε τόσο φρικτή. Όλοι οι χριστιανοί ιστοριογράφοι επιμένουν, με ιδιαίτερη θλίψη και συγκίνηση, στην περιγραφή της φρικτής βεβήλωσης του Άγιου Τόπου και τη βδελυρή καταστροφή των ιερών κειμηλίων.

Οι Τούρκοι εγκατέστησαν ιερόδουλες στην Αγία Σοφία, καθώς και στάβλους για την εξυπηρέτηση των αλόγων τους. Έριχναν μάλιστα στην κοπριά τα πιο ιερά από τα άγια λείψανα, ανάμεσα σε γουρούνια και  σκύλους.

Ο Φραντζής περιγράφει έτσι την μεγάλη λεηλασία:

Ευγενείς δέσποινες και παρθένες, αφιερωμένες στον Θεό, σέρνονταν από τους Τούρκους από τα μαλλιά και ενώ αυτές οδύρονταν, άκουγες ένα βουητό από το κλάμα των παιδιών. Ποιος μπορεί να διηγηθεί όσα φρικτά συνέβησαν; Έβλεπε κανείς τα Τίμια Δώρα, το Θείο Αίμα και Σώμα του Κυρίου να πετιέται και να χύνεται στο έδαφος. Τα ιερά σκεύη της Θείας Ευχαριστίας, τα άρπαζαν και τα έσπαγαν. Ποδοπατούσαν τις άγιες εικόνες και αφού αφαιρούσαν κάθε διακόσμηση από χρυσό και ασήμι, τις χρησιμοποιούσαν για κρεβάτια και τραπέζια. Με τα ιερατικά άμφια και ενδύματα, υφασμένα από χρυσό και μετάξι, σκέπαζαν τα άλογα. Ποδοπατούσαν τα άγια λείψανα και έκαναν κάθε είδος ανοσιουργήματος… – Ω, Χριστέ, βασιλιά μου, ανερμήνευτες και ανεξιχνίαστες είναι οι κρίσεις σου. – Και έβλεπε κανείς μέσα στον σπουδαίο και άγιο εκείνο ναό της του Θεού Σοφίας- τον επίγειο ουρανό, τον θρόνο της δόξας του Θεού, το όχημα των Χερουβίμ και το δεύτερο στερέωμα, το δια των χειρών του Θεού κατασκεύασμα, το θέαμα και το άξιο έργο, την αγαλλίαση όλης της Οικουμένης, το ωραίο και το ωραιότερο από όλα τα ωραία-μέσα στα Άγια των Αγίων, πάνω στην Αγία Τράπεζα να τρώνε και να πίνουν και να πραγματοποιούν όλες τις ανόσιες επιθυμίες τους με γυναίκες παρθένες και παιδιά…

Ποιος δεν θα θρηνήσει για σένα, Άγιε Ναέ της του Θεού Σοφίας;

Της Αγια-Σοφιάς

Σημαίνει ο Θεός, σημαίνει η γης, σημαίνουν τα επουράνια,

σημαίνει κ' η αγιά Σοφιά, το μέγα μοναστήρι,

με τετρακόσια σήμαντρα κ' εξηνταδυό καμπάνες,

κάθε καμπάνα και παπάς, κάθε παπάς και διάκος.

Ψάλλει ζερβά ο βασιλιάς, δεξιά ο πατριάρχης,

κι' απ' την πολλή την ψαλμουδιά εσειόντανε οι κολόνες.

Να μπούνε στο χερουβικό και νά βγη ο βασιλέας,

φωνή τους ήρθε εξ ουρανού κι' απ' αρχαγγέλου στόμα.

«Πάψετε το χερουβικό κι' ας χαμηλώσουν τ' άγια,

παπάδες πάρτε τα γιερά, κ' σεις κεριά σβηστήτε,

γιατί είναι θέλημα Θεού η Πόλη να τουρκέψη.

Μόν στείλτε λόγο στη Φραγκιά, να ρτουνε τριά καράβια·

το 'να να πάρη το σταυρό και τ΄άλλο το βαγγέλιο,

το τρίτο, το καλύτερο, την άγια τράπεζά μας,

μη μας την πάρουν τα σκυλιά και μας την μαγαρίσουν».

Η Δέσποινα ταράχτηκε, κ' εδάκρυσαν οι εικόνες.

«Σώπασε, κυρά Δέσποινα, και μη πολυδακρύζης,

πάλι με χρόνους, με καιρούς, πάλι δικά σας είναι».

Πατήστε εδώ για να ακούσετε το σχετικό τραγούδι: https://www.youtube.com/watch?v=QqXtsFlrl4w

Οι Θρύλοι

Το σχέδιο

Ήταν ο καιρός που ο αυτοκράτορας στην Πόλη είχε αποφασίσει να χτίσει την Αγία Σοφία. Είχε καλέσει τον πρωτομάστορα, και ο τελευταίος είχε κάνει ένα σχέδιο και ύστερα και άλλο και ύστερα και άλλα σχέδια, πώς να χτιστεί η Μεγάλη Εκκλησία . Κανένα όμως από αυτά τα σχέδια δεν ευχαριστούσε το βασιλιά. Ήθελε κάτι άλλο, πολύ πιο σπουδαίο. Και ο πρωτομάστορας κάθε μέρα προβληματιζόταν και πιο πολύ και σκεφτόταν τι νέο σχέδιο να φτιάξει.

Μια Κυριακή, την ώρα που τελείωνε η Λειτουργία, ζύγωσε πρώτος ο αυτοκράτορας να πάρει το αντίδωρο, εκείνο όμως του φεύγει από το χέρι και πέφτει κάτω. Μια στιγμή αργότερα παρουσιάζεται μια μέλισσα που φτεροκοπούσε προς το ανοιχτό παράθυρο, κρατώντας το πεσμένο αντίδωρο του αυτοκράτορα.Βγάζει αμέσως διαταγή ο βασιλιάς ότι όσοι έχουνε μελίσσια να τ’ανοίξουνε και να ψάξουν, για να βρεθεί το αντίδωρο. Ψάχνει και ο πρωτομάστορας στα δικά του μελίσσια και τι βλέπει; Είχανε κάτσει οι μέλισσες μέρες πριν και είχανε φτιάξει με το κερί μέσα στην κυψέλη μιαν εκκλησία πανέμορφη και σκαλιστή και μεγαλοπρεπή, που δεν είχε όμοιά της σ΄ολόκληρη την Οικουμένη.Όλες οι λεπτομέρειες είχανε γίνει στην εντέλεια, μέσα κι έξω στην εκκλησία. Η πόρτα της ανοιχτή, ο τρούλος έτοιμος, οι κολώνες στη θέση τους, ως και η Αγία Τράπεζα τελειωμένη. Την είχαν αποτελειώσει σ΄όλα της την εκκλησία, και επάνω στην Αγία Τράπεζά της είχε φέρει εκείνη η μέλισσα και είχε αποθέσει το αντίδωρο του βασιλιά.

Είδε την εκκλησιά ο πρωτομάστορας και θαύμασε το τέλειο σχέδιό της. Την είδε κατόπιν και ο αυτοκράτορας και ήταν όλος χαρά. Το σχέδιο που είχανε φτιάξει οι μέλισσες, έγινε το σχέδιο που χτίστηκε η Αγία Σοφία!!!

Η Αγία Τράπεζα

Η Αγία Τράπεζα ήταν ολόχρυση , αποτελούμενη από εκανοντάδες πολλές μικρές συνθέσεις, οι οποίες δημιουργούσαν ένα αξεπέραστο εναίο σύνολο.Ήταν τεράστια σε μέγεθος και από πάνω της κρέμονταν 30 αυτοκρατορικά στέμματα για να θυμίζουν στους αυτοκράτορες την προδοσία του Ιούδα.Την μέρα που πάρθηκε η Πόλη, έβαλαν σ΄ένα καράβι την Αγία Τράπεζα της Αγια-Σοφιάς, να την πάνε στην Φραγκιά, για να μην πέσει στα χέρια των Τούρκων.

Εκεί όμως, στη θάλασσα του Μαρμαρά, άνοιξε το καράβι και η Αγία Τράπεζα βούλιαξε στον πάτο. Από τότε στο μέρος εκείνο η θάλασσα είναι λάδι, όση θαλασσοταραχή και κύματα κι αν είναι γύρω. Και το γνωρίζουν το μέρος αυτό οι ναυτικοί από τη γαλήνη, που είναι πάντα εκεί, και από την ευωδία που βγαίνει. Πολλοί μάλιστα αξιώθηκαν να τη δούν στα βάθη της θάλασσας.

Πατήστε εδώ για να ακούσετε το σχετικό τραγούδι: https://www.youtube.com/watch?v=kN1VDw417r4&app=desktop

Ο τελευταίος παπάς

Τη στιγμή που διέρρηξαν οι Τούρκοι την πύλη της Αγίας Σοφίας τελούνταν η τελευταία Θεία Λειτουργία.Ο ιερέας, τη στιγμή που είδε τους μουσουλμάνους να ορμούν στο πλήθος των πιστών, εισήλθε και εξαφανίστηκε μέσα στον τοίχο, πίσω από το Άγιο Βήμα, που άνοιξε μπροστά του κατά τρόπο μαγικό. Όταν η Κωνσταντινούπολη θα επανέλθει στα χέρια των Χριστιανών, ο ιερέας θα βγει από τον τοίχο για να συνεχίσει την Λειτουργία.

Το Δισκοπότηρο

Την ώρα που ακουγόταν έξω από την Αγία Σοφία φωνές «οι Τούρκοι! –οι Τούρκοι!», ο πρωτόπαππας έβγαινε από την στοά της εξομολογήσεως. Και για μια στιγμή, όταν είδε το πλήθος γονατιστό να τρέμει, κιτρίνησε σαν το φλουρί. Κοντοστάθηκε, σφόγγισε τα δάκρυά του και προχώρησε στην εκκλησία. Ο ναός, ο άμβωνας, ο σωλέας και τα περιστύλια ήταν γεμάτα κόσμο. Τα φώτα, οι πολυέλαιοι, οι κανδήλες ήταν αναμμένα….

Ο πρωτόπαππας έκαμε τρεις σταυρούς και μπήκε στο ιερό. Επάνω στην Αγία Τράπεζα, σα να ήταν κρεμαστός ουράνιος θόλος, το Κιβώριο. Στήριζε τα τέσσερα χρυσά του πόδια στις τέσσερις γωνίες και από εμπρός πρόβαλε ένα ωραίο τόξο. Ένας σταυρός χρύσιζε στην κορυφή του και μέσα από τον θόλο του κατέβαινε άσπρο περιστέρι. Ο πρωτόπαππας έβγαλε από τα σπλάχνα της Περιστεράς το Δισκοπότηρο, το σκέπασε με τον  μεταξωτό Αέρα, τα πήρε κι έφυγε. «Μη δότε τα Άγια τοις κυσίν», σκέφτηκε…

Σκοτείνιασε. Το σκοτάδι σκέπασε τον ουρανό, την Πόλη. Κι από τη θάλασσα μακριά ανέβαινε αιμοσταγμένος του φεγγαριού ο δίσκος. Κόκκινος, σαν τα μάτια του φονιά. Ολόρθος ο πρωτόπαππας κάρφωσε στον ουρανό τα μάτια του και είδε –ω φρίκη! – το φονικό φεγγάρι να στέκεται ακίνητο στον τρούλο της Αγίας Σοφίας. Και είδε να μαυρίζει, να μαυρίζει ο μισός δίσκος. Αρχαία προφητεία έλεγε: ΄΄ θα είναι Πανσέληνος. Έκλειψη θα γίνει. Και η Πόλη θα πέσει!΄΄…

Αμέσως άνοιξαν τα μεσουράνια. Ένα φως γλυκύτατο απλώθηκε. Άγγελος Κυρίου φάνηκε κι άρπαξε τα Δισκοπότηρα.

Μην ήταν θαύμα; Η θάλασσα άνοιξε στόμα και κατάπιε τον πρωτόπαππα. Γαλήνη! Το τρομερό στοιχειό ησύχασε. Και σαν να ήταν Φώτα κι άγιασε την θάλασσα ο σταυρός…

Πατήστε εδώ για να ακούσετε το σχετικό τραγούδι: https://www.youtube.com/watch?v=ClAtRvyrYXQ&app=desktop

Ο κεραυνός

Σχεδόν όλες τις εικόνες , τις τοιχογραφίες και τα ψηφιδωτά  της Αγίας Σοφίας τις κατέστρεψαν οι Τούρκοι. Όταν όμως οι εισβολείς έφτασαν στον γυναικωνίτη και ένας τσαούσης (Τούρκος αξιωματικός) προσπάθησε με έναν πέλεκυ να καταστρέψει μια τοιχογραφία της Παναγίας που κρατά στα χέρια της τον Ιησού μωρό, έγινε θαύμα! Τη στιγμή που ο Τούρκος προσπάθησε να καταφέρει το πρώτο χτύπημα στην τοιχογραφία κεραυνοβολήθηκε κι έπεσε νεκρός. Τη θέση του πήρε ένας άλλος Τούρκος, αλλά την ίδια στιγμή κι εκείνος είχε την ίδια τύχη. Οι υπόλοιποι πανικοβλήθηκαν από το πρωτόγνωρο γι’ αυτούς θαύμα και γεμάτοι τρόμο εγκατέλειψαν την ανόσια προσπάθειά τους. Η συγκεκριμένη τοιχογραφία σώζεται μέχρι σήμερα στον δεξιό εξώστη της Αγίας Σοφίας.

Το άλογο του Μωάμεθ

Όταν οι Τούρκοι μπήκαν στην Πόλη ξεκίνησαν να καταστρέφουν τις εκκλησίες και τα μοναστήρια. Στην Αγία Σοφία είχε καταφύγει πολύς λαός, κυρίως γυναικόπαιδα, για να αποφύγουν τον θάνατο. Όμως η παρουσία τους εκεί δεν τους έσωσε, καθώς, φανατισμένοι από τους δερβίσηδες, μωαμεθανοί μπήκαν στην εκκλησία και άρχισαν να σφάζουν αδιακρίτως όποιον έβρισκαν κοντά τους. Ο σωρός των πτωμάτων έφτασε τα δέκα μέτρα. Όταν μάλιστα ο Σουλτάνος Μωάμεθ προσπάθησε να μπει στο ναό, το άλογο του έπρεπε να σκαρφαλώσει πάνω στα πτώματα. Με την οπλή του το άλογο άφησε ένα σημάδι στην κορυφή του στύλου, το οποίο σώζεται μέχρι σήμερα.

Όλα τα παραπάνω δεν γράφτηκαν ούτε από εθνικιστικό οίστρο ούτε για να φέρουν κάτι νέο στα εκατομμύρια των μελετών που έχουν δημοσιευθεί παγκοσμίως για το Θαύμα της Αγίας Σοφίας. Γράφτηκαν για να γίνει κατανοητό ότι η Αγία Σοφία θα ανήκει πάντοτε σε αυτούς που Της ανήκουν. Εξάλλου δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει και το γεγονός ότι όταν χτιζόταν, τοποθετήθηκαν στη βάση κάθε κίονα , καθώς και σε οπές στους τοίχους , αναρίθμητα λείψανα αγίων και μαρτύρων.Όποιος λοιπόν προσεύχεται μέσα στην Αγία Σοφία προσεύχεται κάτω από τα  βλέμματα πολλών Ορθοδόξων αγίων...

Τῇ ὑπερμάχῷ στρατηγῷ τὰ νικητήρια, ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια, ἀναγράφω σοι ἡ πόλις σου, Θεοτόκε· ἀλλ’ ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον, ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον, ἵνα κράζω σοί· Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε.

Παρακαλώ πατήστε εδώ https://www.wevideo.com/view/1777570255

π.Χρήστος